Szanowni czytelnicy i użytkownicy chemii gospodarczej oraz profesjonalnej , ten artykuł w naszym Forum Czystości jest podsumowaniem mojej wieloletniej krucjaty jaką zaliczam od ponad 25 lat pracując w branży czystości oraz branży chemicznej. Z krótkiej historii od 1787 roku kiedy wynalazca tej substancji podchlorynu sodu Claude Louis Berthollet uzyskał go przez reakcję chloru gazowego z węglanem sodu nie przewidział, że jego skutki będą widoczne do dziś. Od bielenia tkanin do szeroko przetworzonej dezynfekcji wody, powierzchni, tkanin i innych zastosowań. Podchloryn sodu ma właściwości utleniające, żrące, antyseptyczne, biobójcze, dezynfekujące i oczywiście wybielające bo zawiera ten składnik czyli chlor. Pomimo upływu czasu jest dalej używany w obiektach jako tak zwany wybielacz lub ważna dezynfekcja ogólna. Niestety ale według mojej oceny i moich poszkodowanych użytkowników w tym administratorów od szpitala, szkoły, basenu, sklepu przez zakład pracy po budynek biznesowy ma jedną największą wadę – niszczy wszystkie znane mi materiały wykończeniowe jak posadzki, metale, tworzywa sztuczne, ceramikę, tekstylia oraz nasze zdrowie !!! A zdrowie mamy chronić ponad wszystko…
Temat który rozwijam w profesjonalnych usługach czystościowych obejmuje również taki dział który nazwałem szkody w usługach. Poniżej galeria zdjęć z jego skutkami i efektami długotrwałego oddziaływania często pośredniego kontaktu czyli w formie lotnych oparów i mgły chemicznej.
Szkodliwość chloru dla materiałów wykończeniowych i zdrowia człowieka
Chlor i jego związki (np. podchloryn sodu) obecny w popularnych środkach czystości znanych reklamowanych marek chemii gospodarczej czy też nazywanej domowej. Chlorowce jako grupa chemiczna są powszechnie stosowane do dezynfekcji i usuwania zabrudzeń pochodzenia organicznego bo jest w odczynie wysoko zasadowym potocznie zwany alkalicznym. Choć skuteczne, może powodować poważne szkody zarówno dla powierzchni w domu, jak i dla zdrowia człowieka. Warto wiedzieć, jakie są ich realne konsekwencje i kiedy należy zachować szczególną ostrożność stosując takie środki.
Wpływ chloru zawartego w środkach czyszczących na baterie łazienkowe i armaturę
Baterie łazienkowe, prysznice, uchwyt , listwy, dozowniki w sanitariatach szczególnie te wykonane z chromowanej stali lub mosiądzu, są bardzo wrażliwe na działanie środków zawierających chlor i ulegają nieodwracalnym zmianom w postaci odbarwienia oraz procesu utlenienia.
Najczęstsze skutki:
- Korozja i matowienie powierzchni – chlor reaguje z warstwą ochronną (np. chromem), powodując jej uszkodzenie.
- Powstawanie plam i przebarwień – szczególnie widoczne na błyszczących powierzchniach.
- Mikro uszkodzenia i mikro pęknięcia – długotrwałe stosowanie może osłabić strukturę materiału.
- Łuszczenie się powłoki i jej ubytki – w skrajnych przypadkach dochodzi do trwałego zniszczenia wykończenia.
Wniosek: środki chlorowe nie powinny być stosowane do czyszczenia armatury – znacznie bezpieczniejsze są delikatne detergenty o neutralnym pH lub wybrane i rekomendowane środki kwaśne zawierające kwasy organiczne lub nieorganiczne nadające się do czyszczenia tego typu materiałów.
Oddziaływanie chloru na inne powierzchnie
Chlor działa agresywnie nie tylko na metal, ale także na wiele innych materiałów spotykanych w obiektach.
Płytki ceramiczne, gresy (spieki) oraz fugi (spoiwa)
- Może powodować odbarwienia fug i ich kruszenie.
- Długotrwałe użycie osłabia strukturę spoin szczególnie cementowo-wapiennych.
- Wżery wskutek długotrwałej reakcji stężonych substancji na bazie chloru z powierzchnią
Tworzywa sztuczne i termoplastyczne
- Powoduje utratę elastyczności, sztywność, łamliwość i kruchość.
- Może prowadzić do porowacenia i pękania elementów (np. uszczelek).
- Przebarwienia i nieusuwalne plamy.
Drewno i powierzchnie lakierowane
Chlor niszczy warstwę ochronną lakieru, powodując:
– blaknięcie oraz wybielenie,
– łuszczenie,
– trwałe uszkodzenia struktury,
– zmianę koloru,
– zmianę estetyczną.
Tekstylia
Silne działanie wybielające prowadzi do:
– utraty koloru,
– osłabienia włókien,
– szybszego zużycia materiału,
– nieestetyczne białe plamy po utlenieniu.
Szkodliwość chloru dla zdrowia człowieka
Chlor, zwłaszcza w formie oparów, może mieć negatywny wpływ na organizm – szczególnie przy częstym lub nieprawidłowym stosowaniu.
Układ oddechowy
- Podrażnienie nosa, gardła i obrzęk płuc
- Kaszel, duszności i ból głowy
- W skrajnych przypadkach – uszkodzenie tkanki płucnej i zatrucie
Skóra i oczy
- Podrażnienia, zaczerwienienie, pieczenie
- Możliwe reakcje alergiczne
- Wysuszanie i pękanie skóry
Układ nerwowy, pokarmowy i ogólne samopoczucie
- Bóle głowy
- Zawroty głowy
- Nudności, mdłości
Szczególne zagrożenia
Mieszanie chloru z innymi środkami chemicznymi (np. amoniakiem lub kwasami) może prowadzić do powstania toksycznych gazów, takich jak chloramina lub chlor gazowy np. chlorowodór – gaz bojowy z pierwszej wojny światowej. Są one bardzo niebezpieczne i mogą powodować poważne zatrucia oraz przypadki śmiertelne w pomieszczeniach o słabej wentylacji.
Jak bezpiecznie używać środków zawierających chlor?
- Stosuj je sporadycznie, tylko tam, gdzie naprawdę są potrzebne (np. dezynfekcja).
- Zawsze stosuj wietrzenie pomieszczenia podczas użycia.
- Używaj rękawic ochronnych , specjalnej odzieży ochronnej, obuwia, okularów.
- Nie stosuj na delikatnych powierzchniach – tylko na posadzki odporne na wysokie wartości pH i odporne na chlorowce.
- Nigdy nie mieszaj z innymi środkami czystości.
- Unikaj stosowania na powierzchniach mających bezpośredni kontakt z otwartą żywnością
- Zawsze spłukuj dużą ilością wody jeśli używałeś jak w podpunkcie f oraz w przypadku użycia w toaletach np. urządzenia wc.
Podsumowanie tych informacji
Chlorowce i chlor to skuteczne, ale bardzo agresywne środki chemiczne. Wszystkie ich postacie mogą powodować trwałe uszkodzenia materiałów – szczególnie baterii łazienkowych i powierzchni wykończeniowych – a także negatywnie wpływać na zdrowie człowieka. Dlatego jego stosowanie powinno być ograniczone do minimum i zawsze przeprowadzane z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Staraj się stosować tylko w naprawdę wymaganych przypadkach, ma on bardzo dużo zamienników np. w dezynfekcji czwartorzędowe sole amonowe, aminy i inne grupy substancji biobójczych. Niszczy i pozostawia trwałe uszkodzenia na większości znanych materiałach wykończeniowych jak chrom, ceramika, tworzywa, gumy, tkaniny oraz nasz organizm, gdyż jest wysoce toksyczny a w połączeniu z innymi substancjami wykazuje działanie rakotwórcze i mutagenne.
Bezpieczne środki do mycia sanitariatów – alternatywa dla chloru
W codziennej pielęgnacji łazienki coraz większą uwagę zwraca się na środki, które są skuteczne, a jednocześnie bezpieczne dla powierzchni i użytkowników. Dobrym przykładem są preparaty oparte na kwasie cytrynowym, amidosulfonowym (amidosiarkowy) oraz fosforowym.
Dlaczego kwas cytrynowy jest lepszym wyborem?
Kwas cytrynowy to substancja naturalnego pochodzenia, która:
- skutecznie usuwa kamień i osady mineralne z twardej wody,
- jest znacznie mniej agresywny niż chlor,
- nie powoduje korozji metali ani uszkodzeń powłok chromowanych,
- jest bezpieczniejszy dla skóry i dróg oddechowych (przy standardowym stosowaniu z zimną wodą),
- pozostawia przyjemny zapach z nutami świeżości zamiast intensywnej woni chemicznej która podrażnia nasze drogi oddechowe,
- ma odczyn kwaśny a to faktycznie rozpuszcza zabrudzenia mineralne,
Jednocześnie bardzo dziękuję osobom na stanowiskach w firmach branżowych Prezeskom, Prezesom, Właścicielkom, Właścicielom, Dyrektorkom, Dyrektorom, Menedżerkom, Menadżerom, Technolożkom, Technologom, Kierowniczkom, Kierownikom, Użytkowniczkom, Użytkownikom, które w naszej branży bezpośrednio wpłynęły na ograniczenie stosowania w/w substancji. Tym samym ograniczyły ewentualne straty, roszczenia finansowe redukując ryzyko powstania szkód i wypadków w miejscach pracy. Dziękuje za zaufanie i wspólnie wdrożone projekty edukacyjne ekspertom, trenerom akredytowanym oraz Zarządu PIGC.
