Sekrety i pułapki odpowiedzialności cywilnej

Facebook
Twitter
LinkedIn
Pinterest
Pocket
WhatsApp

„Życie pisze najbardziej oryginalne, najbardziej komiczne, a jednocześnie najbardziej dramatyczne scenariusze”. To cytat z Wisławy Szymborskiej. Nasza noblistka, jak mniemam, ubezpieczeniami się nie zajmowała. Natomiast jej słowa powinny być naszą mantrą w życiu codziennym.

Faktem jest, że w jakikolwiek sposób staralibyśmy zabezpieczyć się w życiu prywatnym czy zawodowym (procedury, procesy, zakazy, nakazy itd.), to i tak nieprzewidziany splot zdarzeń może być przyczyną przykrego wypadku. Czy mamy więc możliwości zabezpieczenia się przed konsekwencjami nieprzewidywalnych zdarzeń? Tak, służą do tego ubezpieczenia, które towarzyszą człowiekowi w jego działaniach od starożytności. Możemy to uczynić, wykorzystując istniejące wysokorozwinięte ubezpieczenia, zarówno poprzez tzw. ryzyka nazwane lub w systemie all risks (wszystkie zdarzenia, które nie są wykluczone, również te nieprzewidywalne).

Posłużę się słowami jednego z autorów publikujących w„Forum Czystości” – Andrzeja Piotrowskiego z ECOLAB: „Kiedy w chodziliśmy na rynek czystości – sprzątania w 1993 roku dominowało wiadro i szmata”. Dzisiaj branża ma do dyspozycji wielofunkcyjne kombajny sprzątające. Ale i wczoraj, i dziś mogło i może dojść do zdarzenia – szkody, tzw. nieszczęśliwego wypadku (NNW). Wczoraj jednak rozmiar szkody z tytułu przysłowiowego wiadra był mniej dotkliwy w skutkach od szkody spowodowanej urządzeniem wielofunkcyjnym – kombajnem sprzątającym. W pierwszym przypadku możemy wyobrazić sobie ewentualną szkodę jako poślizgnięcie, czego efektem mogła być złamana noga, potłuczenie, no może jeszcze coś… Nie brnijmy dalej w gdybanie. A możecie sobie wyobrazić kombajn wjeżdżający w szybę biurowca, witryny czy też potrącenie przez niego człowieka?

Na przykład… targi

Rozpatrzmy jednak odpowiedzialność cywilną na bardziej konkretnym przykładzie… Przedsiębiorcy z branży czystości organizują targi. Chcą w swoim założeniu przybliżyć potencjalne możliwości i zachęcić do skorzystania z posiadanego nowoczesnego parku urządzeń sprzątających: od prezentacji środków czystości nowej generacji, sprzętu wraz z oprzyrządowaniem, po osiągane efekty, no i oczywiście ceny za usługę. Jednym słowem, dobrze, szybko, nowocześnie oraz konkurencyjnie cenowo.

Kto będzie zaangażowany w zorganizowanie targów, by przebiegały sprawnie, efektywnie i efektownie? Wymieńmy zainteresowane strony: wynajmujący (właściciel powierzchni wystawienniczej), najemca (organizator), wystawcy (właściciele stoisk), klienci i zwiedzający. W obszarze każdego z wymienionych uczestników może dojść do zdarzenia (szkody) z jego winy.

Konsekwencje zdarzenia mogą wpłynąć negatywnie na przebieg targów, a do tego będziemy zobowiązani do naprawienia skutków powstałej szkody i zadośćuczynienia jej. Zarówno szkody materialnej, jak i szkody na osobie. Precyzuje to Kodeks Cywilny, o czym będzie poniżej.

Od czego powinniśmy rozpocząć organizowanie targów? Przede wszystkim od bardzo wnikliwego i skrupulatnego zapoznania się z umową pomiędzy wynajmującym a najemcą. Jeżeli sami nie czujemy się kompetentni, to warto zaangażować właściwego prawnika. Wszystkie zawiłości i niejasności w umowie należy doprecyzować i uzgodnić przed jej podpisaniem.

Po co tyle zachodu?

Doprecyzowana i uzgodniona umowa jasno określa, za co odpowiada wynajmujący, a za co najemca – organizator. Pozwala ona na precyzyjne określenie zagrożeń, co ułatwia dobór ryzyk w ubezpieczeniu. Ma to niebagatelny wpływ na cenę ubezpieczenia.

Prawdą jest, że dopiero likwidacja szkody obnaży wszystkie niedociągnięcia, zarówno w umowie, jak i w zawartym ubezpieczeniu. Skorzystajmy znów z przykładu: targi trwają, następuje zwarcie i pożar. Szkody na osobie nie było, ale mamy działania straży pożarnej, elektrowni, no i speców od szukania przyczyn. Targi zostają przerwane na kilka godzin – kompletna dezorganizacja. Kto winien? Jakie są straty?

Wszyscy są prawie pewni, że wina leży po stronie wynajmującego. Nic bardziej mylnego. Spece ustalają przyczynę powstania pożaru – przeciążenie poboru mocy. Wynajmujący sięga do umowy, gdzie określono moc, jaką może i zapewnia wynajmujący. Spece od likwidacji określają liczbę wystawców i sumują. Wskazują winowajcę – najemca organizator. Ale najemca organizator wyciąga regulamin dla wystawiających, gdzie jest określona moc na stoisko. Jest również zapis o konieczności zgłoszeniu poboru mocy powyżej określonej w regulaminie. To już tylko krok, by ustalić sprawcę. Co dalej? Zostawiam temat do spekulacji, co by było, gdyby…

Wracamy więc do początku, czyli do umowy: czytamy, analizujemy, doprecyzowujemy zapisy. Każdy z uczestników targów powinien znać zakres swojej odpowiedzialności, dążyć do precyzyjnego jej określenia w umowie i zapewnić sobie ochronę w postaci polisy ubezpieczeniowej. To nieco zbyt rozbudowane wprowadzenie miało na celu przygotowanie do łatwiejszego przyswojenia wiedzy z obszaru odpowiedzialności cywilnej opisanej w Kodeksie Cywilnym.

Kto jest odpowiedzialny?

Jak twierdził wybitny teoretyk prawa cywilnego i ubezpieczeniowego, prof. Witold Warkałło, odpowiedzialność cywilna jest filarem polskiego prawa cywilnego. Zaczniemy od art. 415 k.c., gdzie czytamy: „Kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”. Koniec, kropka. Zapis ten nie pozostawia wątpliwości i musimy o tym pamiętać zarówno w sferze życia codziennego (prywatnego), jak również zawodowego. To jednak zaledwie punkt wyjścia, nie koniec. W naszym przypadku, kiedy rozpatrujemy hipotetycznie organizację targów branżowych i uczestnictwo w nich, to Kodeks Cywilny dość skrupulatnie, a nawet można powiedzieć precyzyjnie określa odpowiedzialność.

Reżim odpowiedzialności za szkodę będącą następstwem nienależytego wykonania umowy ujęty został w przepisach k.c. (art. 471–497). Zgodnie z treścią art. 471 k.c. dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi – art. 423, 424 i 432 k.c. (obrona konieczna, stan wyższej konieczności, dozwolona samopomoc). Żeby jednak odszkodowania na podstawie art. 471 k.c. było uzasadnione, muszą zaistnieć trzy przesłanki:

a) niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (naruszenie zobowiązania),
b) fakt poniesienia szkody,
c) zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niewykonaniem bądź nienależytym wykonaniem zobowiązania a szkodą*.

Przykładowo: w przypadku zniszczenia przedmiotu najmu wskutek okoliczności, za które wynajmujący ponosi odpowiedzialność, najemca może żądać przywrócenia rzeczy do stanu poprzedniego, tj. sprzed zdarzenia (jeżeli jest to możliwe), albo wypowiedzieć umowę najmu. W związku z rozwiązaniem umowy najmu najemcy przysługują roszczenia odszkodowawcze. W konsekwencji najemcy przysługuje odszkodowanie za uszczerbek majątkowy, na który składają się strata i utracony zysk. Stratę stanowią również wszelkie wydatki poniesione celem zrekompensowania szkody (np. nabycie przedmiotów zastępczych w wyższej cenie).

Organizator imprezy (targów) odpowiada przede wszystkim za bezpieczeństwo uczestniczących w imprezie oraz za porządek podczas trwania całego wydarzenia. Istnieje prawny obowiązek (spoczywający na organizatorze) wykupienia obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wtedy, kiedy wejście jest dozwolone za pobraniem opłaty – biletu. Jednak wychodząc z założenia, że każdy uczestnik targów ma prawo do odszkodowania za poniesione szkody, np. za uszkodzenie ciała czy zniszczenie/ utratę mienia, to organizator oprócz regulaminu uczestnictwa powinien posiadać ubezpieczenia OC dla organizatora. Musimy pamiętać, że uczestnik targów, który poniósł szkodę – uszkodzenie ciała czy zniszczenie (szkoda materialna), będzie oczekiwał rekompensaty za poniesione straty. Wtedy organizator będzie zobowiązany zapłacić z własnej kieszeni lub skorzystać z posiadanej polisy OC. Zawsze jednak poszkodowany ma prawo dochodzić egzekwowania swoich roszczeń na drodze sądowej, kiedy wysokość świadczenia, w jego ocenie, nie będzie adekwatna do poniesionych strat.

Facebook
Twitter
LinkedIn
Pinterest
Pocket
WhatsApp

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Zapisz się na newsletter

Nigdy nie przegap żadnych ważnych wiadomości. Poinformujemy Cię o nowym wydaniu magazynu Forum Czystości. Zapisz się już teraz!